Kết nối với chúng tôi:

Kinh tế

Những viên gạch đầu tiên của chứng khoán Việt Nam

Đã đăng

 ngày

 
Khi ra đời tại Việt Nam, chứng khoán vẫn là một phạm trù xa lạ nên nó cùng những người đặt nền móng đầu tiên chịu nhiều ngờ vực.

20/7/2000 – Trung tâm Giao dịch chứng khoán TP HCM (tiền thân của Sở giao dịch chứng khoán TP HCM hiện nay) khai trương, đánh dấu sự ra đời của thị trường chứng khoán – một trong những kênh huy động vốn quan trọng nhất thị trường. Nhưng trước đó gần chục năm, những người đầu tiên đặt nền móng cho nó đã vấp phải những bài “kiểm tra” khó nhằn.

Những người đặt nền móng đầu tiên cho thị trường chứng khoán tại ngày khai trương Sở giao dịch chứng khoán TP HCM 20 năm trước. Ảnh: Tư liệu UBCK Nhà nước.
Những người đặt nền móng đầu tiên cho thị trường chứng khoán tại ngày khai trương Sở giao dịch chứng khoán TP HCM 20 năm trước. Ông Lê Văn Châu đeo cà vạt nâu, ngồi giữa. Ảnh: Uỷ ban chứng khoán Nhà nước.

‘Tại sao một nước Xã hội Chủ nghĩa lại cần thị trường chứng khoán?’

Những năm đầu thập niên 90, làm cách nào để Việt Nam huy động vốn dài hạn cho đầu tư phát triển khi nguồn vốn vay nước ngoài rất hạn chế, vốn trong dân cư có nhưng phân tán là đề bài với những nhà chính sách.

Một buổi chiều đầu năm 1991, bốn người giữ “túi tiền” của nền kinh tế là ông Đậu Ngọc Xuân – Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về Hợp tác & Đầu tư, ông Đỗ Quốc Sam – Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, ông Hồ Tế – Bộ trưởng Tài chính và ông Lê Văn Châu – Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước đến gặp ông Đỗ Mười, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, trình bày về một ý tưởng được xem là vô cùng táo bạo khi ấy: Thành lập thị trường chứng khoán.

Nói là “táo bạo” bởi chính ông Châu trong cuốn hồi ức của Uỷ ban chứng khoán Nhà nước gần 10 năm sau đó cũng thừa nhận, “chứng khoán” khi ấy là một khái niệm quá mơ hồ, không chỉ với những nhà kinh tế, chuyên gia, mà ngay cả với ông – người đề xuất thành lập thị trường. Khái niệm này cũng vấp phải một loạt các ý kiến, từ cảnh báo cho tới lo ngại vì nó gắn liền với hai chữ “Tư bản”.

Nhiều người đặt câu hỏi thị trường chứng khoán mang yếu tố “Tư bản Chủ nghĩa”, nếu phát triển liệu Việt Nam có thể quản lý được không và việc phát triển nó có mâu thuẫn với con đường “Xã hội Chủ nghĩa” mà Việt Nam đang theo.

Trong cuộc họp đầu tiên khi Chính phủ báo cáo Bộ Chính trị về ý tưởng này, ông Phạm Văn Đồng, khi ấy là cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng, bảo ông Châu: “Đồng chí hãy nói cho các đồng chí trong Bộ Chính trị nghe tại sao chúng ta là nước Xã hội Chủ nghĩa lại phải xây dựng thị trường chứng khoán?”. Sau đó, Tổng Bí thư Đỗ Mười hỏi tiếp: “Tính chất giai cấp của thị trường chứng khoán là gì?”.

Nghe vậy, ông Châu hiểu ngay “ẩn ý” của các lãnh đạo, không phải họ không biết mà muốn nghe câu trả lời từ người trực tiếp tham gia xây dựng thị trường chứng khoán.

Trả lời “bài thi”, ông Châu nói rành rọt, thị trường chứng khoán là sản phẩm của loài người, bất kỳ chế độ xã hội nào biết vận dụng nhằm mục đích phát triển kinh tế thì nó sẽ đưa lại lợi ích đúng theo mục tiêu của chế độ xã hội từng quốc gia đó. “Việt Nam là nước Xã hội Chủ nghĩa, ta hoàn toàn có đầy đủ kiến thức và kinh nghiệm để xây dựng thị trường chứng khoán theo mô hình kinh tế thị trường có định hướng Xã hội Chủ nghĩa”, ông Châu khẳng định.

Câu trả lời của ông Châu khi đó đã thuyết phục được Bộ Chính trị và sau đó một thời gian, Việt Nam chính thức tuyên bố với thế giới về việc lập Uỷ ban chứng khoán.

Lãnh đạo Ủy ban chứng khoán và Chính phủ ấn nút khai trương Sở HoSE ngày 20/7/2000. Ảnh: Tư liệu Ủy ban chứng khoán Nhà nước.
Lãnh đạo Chính phủ và Ủy ban chứng khoán ấn nút khai trương Sở HoSE ngày 20/7/2000. Ảnh: Tư liệu Ủy ban chứng khoán Nhà nước.

Nhưng thách thức không chỉ có một, những người đặt nền móng cho thị trường còn đối mặt với lo ngại về “thất bại”, sự hoài nghi từ chính những người đồng nghiệp.

Một số ý kiến phản đối cho rằng các điều kiện kinh tế vĩ mô, về tăng trưởng kinh tế, về hệ thống tài chính ngân hàng, về tiến trình cổ phần hóa, về các chính sách khuyến khích lúc đó chưa chín muồi, nếu “cố đấm ăn xôi”, Việt Nam không tránh khỏi thất bại. Và lúc đó, không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn là uy tín trên thị trường quốc tế.

Bà Dương Thu Hương, nguyên Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, người trong nhóm nghiên cứu Đề án xây dựng thị trường chứng khoán khi ấy vẫn nhớ mãi câu nói đùa của một đồng nghiệp trong buổi họp đầu tiên của nhóm: “Không biết nhóm này là nhóm làm giàu đất nước hay lại là nhóm làm nghèo đất nước đây”.

Chỉ là câu nói vui, nhưng khi đó, các thành viên trong nhóm nghiên cứu không khỏi giật mình. Mang trên mình nhiệm vụ đặt những viên gạch đầu tiên để xây nền móng cho thị trường chứng khoán, bà Hương trong cuốn hồi ức hơn 20 năm nói rằng “đó là một gánh nặng trách nhiệm rất lớn”. Bởi một câu hỏi: “Họ sẽ phát triển chứng khoán Việt Nam theo mô hình nào?”

Một thị trường theo ‘cách Việt Nam’

Những lo lắng này cũng được chính ông Lê Văn Châu nhắc đến nhiều năm sau đó, bởi khái niệm về thị trường chứng khoán, về cổ phần, cổ phiếu, về nhà đầu tư… dường như còn quá mới mẻ, và có rất ít người biết đến, kể cả những người trong cuộc cũng chỉ mới hiểu một cách rất lờ mờ. Học tập nhiều mô hình nhưng chọn cái nào cho Việt Nam là điều không đơn giản.

“Có người nói Việt Nam đang áp dụng theo mô hình của Trung Quốc, nhưng thực tế lại không hẳn vậy”, ông Châu nói. Thị trường chứng khoán của Việt Nam được thiết kế không theo mô hình cụ thể nào, càng không theo mô hình của Mỹ, Pháp hay Trung Quốc. Nếu ví thị trường chứng khoán là một con voi và những người nghiên cứu là những người sờ voi, thực sự một con voi hoàn chỉnh như thế nào thì chưa ai biết được một cách đầy đủ, chính xác và với thị trường chứng khoán lúc đó cũng thế.

Nhóm nghiên cứu thuộc Ngân hàng Nhà nước đã đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tổ chức thị trường chứng khoán ở nhiều nước từ Mỹ, Anh, Nhật, Trung Quốc, cho tới Thái Lan và tất cả các nước thuộc khu vực châu Á, ASEAN. Điều để lại ấn tượng nhất với bà Hương là sự đổ vỡ của thị trường chứng khoán Thái Lan đầu những năm 90, là sự náo loạn của thị trường chứng khoán Thâm Quyến (Trung Quốc) cuối những năm 90…

“Các đồng nghiệp Thái Lan đã cho chúng tôi biết rằng một thị trường có bề dày về lịch sử cũng không tránh khỏi trồi sụt, lúc lên, lúc xuống. Một thị trường hiện đại như thế mà còn có lúc phải đóng cửa một thời gian dài huống hồ là mới manh nha như Việt Nam. Quả thực, không riêng tôi mà tâm lý chung của nhóm nghiên cứu lúc đó rất lo lắng”, bà Hương chia sẻ.

Những buổi học đầu tiên về thị trường chứng khoán. Ảnh: Tư liệu UBCK Nhà nước.
Những “buổi học” đầu tiên về thị trường chứng khoán. Ảnh: Tư liệu Ủy ban chứng khoán Nhà nước.

Thách thức này cũng là lý do nhóm nghiên cứu đề xuất thành lập Ủy ban chứng khoán Nhà nước, một tổ chức chuyên trách được xây dựng với mục tiêu “lo hết những câu chuyện về thị trường”. Nhưng ai sẽ là người đứng đầu, đơn vị nào sẽ quản lý. Chính vì quá mới mẻ, chứng khoán trở thành một quả bóng mà không ai muốn nhận về.

Bởi tính chất liên ngành và để xứng tầm với vị thế của Ủy ban chứng khoán lúc đó, có ý kiến nói nên để một Phó thủ tướng kiêm nhiệm. Phương án tiếp theo là đề nghị Bộ trưởng hoặc Thứ trưởng Bộ Tài chính giữ chức Chủ tịch Ủy ban nhưng cuối cùng thì cũng không ai đứng ra nhận chức vụ này.

Lúc đó, ông Châu được lãnh đạo Bộ Chính trị đề nghị nhận nhiệm vụ. Ông không từ chối, nhưng có một điều kiện là phải để tên của đơn vị này là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thay vì là Ủy ban Chứng khoán Việt Nam để tương xứng với vị thế và để mọi người “dễ dàng nhận thấy sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Chính phủ đối với tổ chức này”.

Quyết định của Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước khi đó để lại nhiều hoài nghi, hơn là những lời chúc mừng, ngay cả với những người thân thiết. Nhiều bạn bè khuyên ông Châu, nếu muốn đóng góp cho đất nước thì có nhiều cách, vẫn ngồi vị trí cũ (Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước) cũng có thể cống hiến, không nhất thiết phải chui vào bụi rậm (thị trường chứng khoán) để rồi hoàn toàn có thể thất bại.

Còn ông Châu thì tin, có thể thời gian đầu thị trường chứng khoán chưa đạt được những kết quả to lớn, nhưng chí ít cũng đặt nền móng cho sự phát triển kinh tế thị trường. Ông cho rằng, nền kinh tế thị trường mà không có thị trường chứng khoán thì không thể gọi là kinh tế thị trường.

Những ngày đầu, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã được thành lập do ông Lê Văn Châu làm Chủ tịch, ông Nguyễn Đức Quang, ông Trần Xuân Hà giữ chức Phó chủ tịch. Các ủy viên kiêm nhiệm đại diện cho các Bộ là bà Lê Thị Băng Tâm – Thứ trưởng Tài chính, ông Lê Đức Thúy và sau này là bà Dương Thu Hương là đại diện Ngân hàng Nhà nước, Thứ trưởng Kế hoạch & Đầu tư Lại Quang Trực, ông Nguyễn Ngọc Hiến, ông Hà Hùng Cường và ông Hoàng Thế Liên là đại diện Bộ Tư Pháp.

Nhìn lại 20 năm sau phiên giao dịch chứng khoán đầu tiên (28/7/2000), Chủ tịch Dragon Capital Dominic Scriven, một trong những nhà đầu tư ngoại đầu tiên, đánh giá thành công của chứng khoán Việt Nam là “đã đi từ số 0 đến số 1”. So với các thị trường hàng trăm năm tuổi khác, với Việt Nam, riêng việc cho ra đời thị trường chứng khoán theo ông, là tạo ra một khái niệm một “sức sống” quan trọng.

Những người tạo sức sống ấy giờ đã ở độ tuổi “xưa nay hiếm”, không còn làm quản lý hoặc thậm chí một số không còn liên quan đến thị trường. Tuy nhiên, nếu không có sự quyết tâm của họ, “chứng khoán” có thể sẽ vẫn là một phạm trù “chưa từng có” ở Việt Nam chứ không phải là một thị trường với quy mô hơn 175 tỷ USD như hiện nay.

Thay đổi thị trường chứng khoán sau 20 năm. Đồ họa: Tạ Lư.
Click vào đây để xem chi tiết thay đổi thị trường chứng khoán sau 20 năm. Đồ họa: Tạ Lư.

Minh Sơn – Vnexpress

Kinh tế

Tập đoàn Mỹ muốn làm dự án khí hoá lỏng 15 tỷ USD ở Nam Vân Phong

Đã đăng

 ngày

Bởi

Millennium muốn làm nhà máy điện khí công suất 9.600 MW và trung tâm LNG sức chứa 15 triệu m3 trên diện tích khoảng 600 ha.

Cổng thông tin điện tử tỉnh Khánh Hoà cho biết, hôm 31/7, lãnh đạo tỉnh đã gặp ông Sam Chan, Chủ tịch Công ty Millennium Việt Nam (đơn vị thành viên của Tập đoàn Dầu khí Millennium), doanh nghiệp muốn đầu tư nhà máy điện và trung tâm LNG.

Trung tâm LNG, theo giới thiệu, có sức chứa trên 10 triệu m3 và nhà máy điện có công suất 4.800 MW. Tổng vốn đầu tư ban đầu là 8 tỷ USD. Trong tương lai, Millennium sẽ nâng công suất nhà máy điện lên 9.600 MW và kho chứa lên 15 triệu m3. Tổng vốn đầu tư vào khoảng 15 tỷ USD.

Đại diện công ty Millennium cho biết muốn đưa Việt Nam nói chung, khu vực Vân Phong nói riêng trở thành trung tâm LNG quan trọng của Đông Nam Á. Công ty đề nghị tỉnh Khánh Hoà hỗ trợ thủ tục để triển khai dự án. Trong đó, Millennium nhấn mạnh đến việc hỗ trợ quy hoạch địa điểm thực hiện dự án, đưa dự án vào quy hoạch phát triển điện lực quốc gia. Địa điểm Millennium đề xuất là thôn Mỹ Giang, xã Ninh Phước hoặc ở phường Ninh Hải, thị xã Ninh Hòa.

Bí thư tỉnh uỷ Nguyễn Khắc Định cho biết, dự án của công ty Millennium phù hợp với tiềm năng, định hướng phát triển công nghiệp tại khu vực Vân Phong. Theo ông, điều kiện, năng lực của nhà đầu tư cũng rất tốt, thuận lợi, tỉnh Khánh Hòa sẵn sàng ký thỏa thuận để nhà đầu tư có thể nghiên cứu, triển khai.

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân Nguyễn Tấn Tuân đã giao Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong thực hiện thỏa thuận, cho phép công ty Millennium vào khảo sát, nghiên cứu dự án. Các sở, ngành được giao khẩn trương báo cáo việc tổ chức tái định cư cho người dân ở khu vực triển khai dự án. Bên cạnh đó, ông Tuân mong muốn nhà đầu tư cần tích cực phối hợp với tỉnh để tháo gỡ các vướng mắc.

Trước đó, ngày 1/6, lãnh đạo công ty Millennium Việt Nam cũng có cuộc gặp với lãnh đạo tỉnh Thanh Hoá để tìm hiểu cơ hội đầu tư nhà máy điện và kho cảng LNG tại Khu kinh tế Nghi Sơn giá trị 7 tỷ USD. Dự án được đầu tư bằng hình thức đầu tư trực tiếp: Xây dựng – Sở hữu – Vận hành.

Trong đó, công suất nhà máy điện là 4.800 MW, giai đoạn 1 là 2.400 MW, giai đoạn 2 là 2.400 MW, tổng vốn đầu tư 5 tỷ USD. Công suất kho cảng 8 triệu tấn/năm, cấp khí cho nhà máy điện và các hộ tiêu thụ khác trong khu vực với tổng vốn đầu tư 2 tỷ USD. Công ty dự kiến đưa giai đoạn 1 vào vận hành trước năm 2030, giai đoạn 2 sau 2030.

Phương Ánh – Vnexpress

Đọc tiếp

Kinh tế

Apple vượt Saudi Aramco thành công ty giá trị nhất thế giới

Đã đăng

 ngày

Bởi

Cổ phiếu Apple tăng vọt nhờ kết quả kinh doanh tốt trong đại dịch, kéo vốn hóa của hãng lên 1.817 tỷ USD.

Cổ phiếu Apple hôm qua tăng tới 10% nhờ báo cáo tài chính quý II tốt hơn dự báo. Vốn hóa của hãng vì thế cũng lên kỷ lục 1.817 tỷ USD, cao hơn so với 1.760 tỷ USD của đại gia dầu mỏ Saudi Aramco. Đây là lần đầu tiên vốn hóa Apple vượt Saudi Aramco sau khi hãng dầu mỏ này làm IPO tháng 12/2019.

Apple là một trong những cái tên ăn nên làm ra trong mùa dịch. Theo báo cáo tài chính công bố hôm 30/7, việc người dùng đổ xô sử dụng các dịch vụ trực tuyến của hãng trong thời gian bị phong tỏa, kéo doanh thu quý II lên 59,7 tỷ USD. Con số này tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận ròng của hãng cũng tăng 12% lên 11,2 tỷ USD.

Một khách hàng xem iPhone tại một cửa hàng của Apple ở Bắc Kinh. Ảnh: Reuters
Một khách hàng xem iPhone tại một cửa hàng của Apple ở Bắc Kinh. Ảnh: Reuters

Thị trường quốc tế đóng góp 60% tổng doanh thu cho hãng quý trước. Các dịch vụ App Store, Apple Music, video và lưu trữ đám mây đều có doanh thu kỷ lục. Cổ phiếu Apple đã tăng 45% năm nay.

Trong khi đó, Saudi Aramco đang trải qua thời kỳ khó khăn. Ngay từ đầu, quy mô IPO của hãng đã không đạt kỳ vọng của Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman. Ông muốn huy động 100 tỷ USD và định giá Aramco 2.000 tỷ USD. Tuy nhiên, nhà đầu tư ngoại phàn nàn mức giá này. Cuối cùng, họ chỉ huy động khoảng 70 tỷ USD, nhưng vẫn đủ trở thành IPO lớn nhất lịch sử.

Sang năm nay, giá dầu lại lao dốc khi nhu cầu rơi tự do vì đại dịch. Doanh thu quý II của Aramco giảm từ 76 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái về 37 tỷ USD.

Cổ phiếu hãng này đã giảm 6,4% năm nay. Dù vậy, mức này ít hơn khá nhiều so với các hãng dầu lớn khác. Exxon Mobil đã mất 40%, còn Royal Dutch Shell giảm tới 50%.

Hà Thu (theo Bloomberg) – Vnexpress

Đọc tiếp

Kinh tế

Bloomberg: Microsoft muốn mua TikTok tại Mỹ

Đã đăng

 ngày

Bởi

Mua mảng kinh doanh tại Mỹ của TikTok sẽ giúp Microsoft thêm ứng dụng hướng đến giới trẻ, đồng thời giúp TikTok xoa dịu sức ép của chính phủ Mỹ.

Bloomberg dẫn nguồn tin thân cận cho biết Microsoft đang đánh giá khả năng mua lại mảng kinh doanh tại Mỹ của TikTok. Việc này sẽ bổ sung cho hãng phần mềm một dịch vụ truyền thông xã hội phổ biến, đồng thời giải tỏa sức ép của chính phủ Mỹ lên ứng dụng chia sẻ video Trung Quốc này.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc việc yêu cầu ByteDance (công ty mẹ của TikTok) thoái vốn trong chi nhánh Mỹ, nguồn tin khác cho biết trên Bloomberg. Mỹ đang điều tra rủi ro an ninh quốc gia khi ứng dụng này được kiểm soát bởi một công ty Trung Quốc.

“Chúng tôi đang điều tra và có thể cấm TikTok”, Trump cho biết trước báo giới tại Nhà Trắng hôm qua, “Chúng tôi đang đánh giá các phương án”.

Một người dùng smartphone mở ứng dụng của TikTok. Ảnh: Bloomberg
Một người dùng smartphone mở ứng dụng của TikTok. Ảnh: Bloomberg

Dù vậy, bất kỳ giao dịch nào cũng có thể đối mặt với nhiều rào cản pháp lý. ByteDance mua Musical.ly năm 2017, sau đó sáp nhập công ty này với TikTok, tạo ra một ứng dụng truyền thông xã hội được ưa chuộng tại Mỹ. Đây là ứng dụng đầu tiên của Trung Quốc làm được điều này. Khi TikTok ngày càng phổ biến, giới chức Mỹ lo ngại khả năng chính phủ Trung Quốc sử dụng ứng dụng này để lấy dữ liệu về công dân Mỹ.

Năm 2019, Ủy ban Đầu tư Nước ngoài của Mỹ đã bắt đầu xem lại thương vụ mua Musical.ly. Vài năm gần đây, cơ quan này đã điều tra nhiều thương vụ thâu tóm doanh nghiệp Mỹ để đánh giá nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia. Họ có thể đề nghị Tổng thống chặn lại hoặc đảo ngược các giao dịch.

Mua TikTok sẽ là thành công lớn với Microsoft, khi có thêm một ứng dụng phổ biến với giới trẻ. Thời gian qua, họ đã đầu tư vào truyền thông xã hội, nhưng chưa phát triển được dịch vụ riêng trong lĩnh vực hấp dẫn này. Năm 2016, Microsoft mua mạng xã hội nghề nghiệp LinkedIn với giá 26,2 tỷ USD. Trước đó, Microsoft cũng có nhiều thương vụ thành công, như mua game Minecraft năm 2014.

Dù vậy, ngoài Xbox, họ không tập trung nhiều vào người tiêu dùng trẻ. Việc mua TikTok sẽ giúp công ty có thê, lợi thế, Dan Ives – nhà phân tích tại Wedbush Securities nhận định.

TikTok đến nay vẫn phủ nhận các cáo buộc rằng họ chuyển dữ liệu người dùng về Trung Quốc và làm việc cho chính phủ. ByteDance đặt trụ sở tại Trung Quốc. Tuy nhiên, TikTok có CEO Mỹ và ByteDance cũng đang cân nhắc thay đổi cấu trúc để làm hài lòng giới chức Mỹ.

Dù vậy, việc tách riêng mảng kinh doanh tại Mỹ vẫn sẽ phức tạp. Tại nhiều hãng công nghệ Mỹ, các kỹ sư làm việc cho một sản phẩm nhất định. Ví dụ tại Google, họ chỉ làm cho YouTube hoặc Google Map. Tuy nhiên, kỹ sư của ByteDance làm việc cho nhiều nền tảng và dịch vụ.

Thương vụ với Microsoft có thể giúp ByteDance tránh khỏi cuộc chiến chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc. Gần đây, giới phân tích đánh giá TikTok có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của giới chức Mỹ, sau ZTE và Huawei. Nghị sĩ Mỹ Marco Rubio hoan nghênh ý tưởng bán TikTok. “Với mô hình hiện tại, TikTok là mối đe dọa với an ninh quốc gia và quyền riêng tư của người dân Mỹ”, ông nói.

Hà Thu (theo Bloomberg) – Vnexpress

Đọc tiếp
Advertisement

Facebook

Advertisement

Tin Nổi bật