Kết nối với chúng tôi:

Làm đẹp

Mẫu lai Huỳnh Tiên: ‘Mình phải không kỳ thị mình trước’

Đã đăng

 ngày

 
Người đẹp Thể thao Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017 Huỳnh Tiên khẳng định cô không bó buộc bản thân phải chạy theo chuẩn mực nào về vẻ đẹp mà luôn tự hào về làn da màu, mái tóc bông xù không giống số đông của mình.

Huỳnh Tiên được nhiều người biết đến thông qua cuộc thi Miss Universe Vietnam 2017, cùng năm với Hoàng Thùy, Mâu Thủy. Từ những vòng thi đầu tiên, cô gái lai Việt Nam – Cameroon đã nhận nhiều sự chú ý bởi làn da màu nổi bật, hình thể khỏe khoắn và nụ cười tươi, rạng rỡ. Bước ra từ cuộc thi lớn, đoạt giải Người đẹp Thể thao, Huỳnh Tiên thú nhận cuộc sống của mình có nhiều thay đổi tích cực và trưởng thành hơn rất nhiều nhưng không vì thể mà cô quên đi xuất phát điểm cũng như quên mình là ai.

[Caption]ádasd
Huỳnh Tiên xem màu da, mái tóc khác biệt với số đông của mình như một lợi thế của bản thân.

Huỳnh Tiên sinh ra ở An Giang, từng trải qua tuổi thơ không quá dư dả về tiền bạc và lớn lên trong sự bao bọc của mẹ cùng bà ngoại. Đến trường với làn da màu, mái tóc xoăn đặc trưng lại thiếu sự chở che của bố nên cô gái gốc Cameroon khó lòng tránh khỏi việc bị bạn bè trêu chọc, kỳ thị. Ngày nhỏ, khi bị bạn bè bắt nạt, Huỳnh Tiên cũng buồn, cũng tủi nhưng sự giáo dục của mẹ đã giúp cô gái trẻ nhớ mình là ai, tự hào về sự khác biệt của bản thân thay vì tự ti, nghĩ mình không giống mọi người: “Mẹ lúc nào cũng dạy Tiên phải tự hào về dòng máu của mình, nhắc mình nhớ đến ba, nhớ đến nguồn gốc của mình. Khi bị mọi người nói là da đen, tóc xù, thì mẹ mình cũng hỏi mình rằng: ‘Thế con có đen không? Tóc con có xù không? Tất cả những cái đó con đều có đúng không? Người ta chỉ nói ra những điều mà họ nhìn thấy thôi, sao con lại tức giận. Điều đó giúp Tiên chấp nhận bản thân mình, yêu thương cơ thể mình hơn. Khi mà mình trân trọng chính mình rồi thì từ từ người khác mới yêu thương mình được. Bản thân mình phải không kỳ thị mình trước thì người khác mới không kỳ thị mình được”.

“Khi đi học, dù bị bạn bè trêu chọc, kỳ thị nhiều nhưng dần dần mình cũng hiểu ra được rằng điều quan trọng là mình phải biết mình là ai. Lớn hơn, trải qua nhiều chuyện rồi mình càng hiểu ra là những người mà họ cứ chọc ghẹo, kỳ thị ngoại hình của mình là họ đang tò mò về mình nhưng mà không có biết cách để thể hiện cảm xúc, thái độ nên đôi khi nó trở nên thái quá, kém duyên dáng hoặc họ đang có tâm trạng không tốt nên họ nói ra những lời đó giống như để tự giải tỏa bức bối của bản thân. Với những người nhạy cảm thì điều đó rất dễ làm họ tổn thương nhưng với người lạc quan và đã quen rồi như Tiên thì mình thấy cảm thông cho họ nhiều hơn là trách”, người đẹp sinh năm 1993 trải lòng cùng Ngoisao.net.

Ngoại hình khác biệt cũng từng là trở ngại khiến Huỳnh Tiên không thể tìm công việc ở Sài Gòn để trang trải cho cuộc sống sinh hoạt khi vừa từ An Giang lên. “Lúc đó Tiên nộp hồ sơ ở khắp mọi nơi, chỉ mong có được công việc phục vụ nào đó để đi làm nhưng không chỗ nào nhận. Người ta nói mình đen quá lại trông giống người nước ngoài nên sợ khách hàng dè chừng, không dám hỏi mình lúc họ cần. Tuy nhiên, điều đó cũng góp phần tạo nên Tiên của ngày hôm nay và thấy biết ơn những khó khăn mà mình đã trải qua. Mình tự chủ hơn rất nhiều, mình luôn suy nghĩ là không thể cứ đi tìm kiếm, chờ người ta chấp nhận mình được mà phải tự tạo cơ hội cho mình, phải làm ra một cái gì đó của riêng mình”, bà chủ thương hiệu thời trang NAFI kể lại quãng thời gian khó khăn khi lên Sài Gòn lập nghiệp.

[Caption]ádasd
Huỳnh Tiên hiện hài lòng với hình thể khỏe khoắn, năng động của mình. Cô hiện duy trì mức cân nặng 60 kg, cao 168 cm.

Huỳnh Tiên thú nhận cô không vô tình mà đi thi Miss Universe bởi từ bé đã luôn mơ làm Hoa hậu, đến khi có người gợi ý, khen cô có miệng cười duyên, tươi tắn thì giấc mơ ngày nhỏ như được khơi lại: “Lúc đó Tiên cũng hơi tự ti một chút đó, Tiên thấy mình hơi mập nhưng rồi nghĩ đấy là mơ ước của mình, bây giờ mà mình không làm thì bao giờ mới làm được. Rồi Tiên cũng nghĩ là nếu mình đi thi, có thể mình sẽ truyền được cảm hứng cho nhiều người trẻ, những bạn cũng đang từng tự ti về ngoài hình như mình”.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã chuẩn bị kỹ càng về tâm lý, giảm 10 kg trước khi đi thi Miss Universe, Huỳnh Tiên vẫn phải đối mặt với rất nhiều lời phán xét về ngoại hình, màu da. “Thời điểm đi thi, mình bị body shaming nhiều lắm. Có người nói mình chỉ đẹp trên hình, bên ngoài không đẹp. Có người kêu răng xòe, không duyên, cũng có nhiều từ ngữ nặng nề lắm. Mình tên Tiên nhưng cũng chỉ là con người nên nói thật đọc những lời phán xét đó mình giận lắm, suy nghĩ hoài luôn. Rồi bình tĩnh lại thì mình lại nghĩ là có thể do mình khác lạ quá nhiều so với họ nên họ chưa chấp nhận mình ngay được hoặc có thể họ đang giận dữ điều gì đó hoặc họ cũng là nạn nhân của body shaming”. Trước những ý kiến kém duyên dáng về bản thân, Huỳnh Tiên luôn nhớ mình là ai, cố gắng cảm thông thay vì phản ứng dữ dội.

Khi hỏi Huỳnh Tiên yêu điểm nào trên cơ thể mình nhất, cô gái gốc Cameroon không ngần ngại nói đó là mái tóc xù đặc trưng của quê hương cô và đôi mắt. “Nhiều khi mình soi gương, nhìn vào đôi mắt của mình, mình tự thấy nó khác đi theo thời gian. Có lẽ nhìn vào đó mình thấy được tâm hồn mình, thấy được những gì mình đã trải qua, từ khi nó còn ngây thơ cho đến khi nó trưởng thành, sắc bén hơn. Còn mái tóc, có lúc mọi người nói Tiên cột tóc lên sẽ đẹp hơn, nhìn rõ đường nét gương mặt hơn nhưng Tiên vẫn thích xõa tóc vì mình thấy điều đó làm mình thoải mái, được là chính mình. Mình không muốn bản thân phải thay đổi theo sở thích, yêu cầu của ai đó”.

[Caption]sdfsdfsdf
Mẫu lai Cameroon khẳng định không muốn thay đổi bất cứ điểm nào trên cơ thể.

Cô gái trẻ khẳng định nếu có cơ hội thay đổi một điểm nào đó trên cơ thể thì cũng sẽ xin từ chối: “Thực sự là lúc còn cấp học cấp 2, cấp 3, khi mà mình thấy khác bạn bè nhiều quá, rồi các bạn có người yêu mình thì không, mình cũng buồn lắm. Rồi mỗi lần đi ngủ, cố gắng ngủ thật sớm với cái suy nghĩ là đến khi tỉnh dậy thì da sẽ trắng, tóc sẽ dài ra không xù bông lên nữa. Ngày bé, tóc của Tiên khó chải lắm, mỗi lần chải bị đau nên cũng hơi khó chịu. Lớn rồi thì nhận ra là tóc duỗi, tóc thẳng cũng chẳng dễ chăm sóc gì mà lại không phải là con người thật của mình. Hiện tại, Tiên hài lòng với ngoại hình của mình nên nếu có cơ hội thì cũng không muốn thay đổi gì đâu”.

Để chăm sóc cơ thể, sức khỏe của bản thân, Huỳnh Tiên cho biết cô ăn chay (có trứng, sữa động vật) khoảng 9 năm nay và ngay cả khi bị cảm cúm vặt cũng cố gắng không uống thuốc, chỉ sử dụng các liệu pháp tự nhiên như mật ong, thảo dược để giúp cơ thể tự phục hồi. “Tiên không ăn chay theo mục đích tôn giáo mà chủ yếu vì mình có tình cảm với động vật, thiên nhiên xung quanh nên không ăn quá nghiêm ngặt, gò bó bản thân”.

Ngay cả khi chăm sóc da, Huỳnh Tiên cũng không sử dụng các loại thuốc đặc trị các vấn đề da liễu mà thiên về nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong, tạo điều kiện cho làn da tự phục hồi, tái tạo thông qua việc ăn nhiều rau, uống đủ nước mỗi ngày. “Khi chọn các sản phẩm chăm sóc da, tóc… thì Tiên sẽ chọn mỹ phẩm ‘thuần chay’ (mỹ phẩm có nguồn gốc tự nhiên, không thử nghiệm trên động vật) nhưng khi ăn thì mình vẫn tiêu thụ sữa, trứng vì thực sự mình cũng không bỏ được những loại thực phẩm này”, 9X chia sẻ.

Bận rộn với công việc kinh doanh thời trang nhưng Huỳnh Tiên luôn dậy sớm, dành thời gian cho chạy bộ, tập thể dục để bảo vệ sức khỏe cũng như giữ gìn vóc dáng. Mỗi buổi tập của Huỳnh Tiên kéo dài khoảng 60 – 90 phút. “Trước kia mình cũng đi tập gym nhưng dần dần không thể sắp xếp được thời gian, cứ đến trễ rồi bỏ lớp nên cảm thấy cứ như vậy mãi cũng không nên nên sau đấy thì quyết định phải dành một khung giờ nhất định trong ngày cho bản thân. Tiên thường dậy từ 5h sáng và trong khoảng 5 – 8h sáng mình tự quy định bản thân phải vận động, đọc sách hoặc làm những thứ tốt cho sức khỏe, sau đó là khung giờ tập trung cho công việc. Tiên cũng thích tập luyện vào buổi sáng hơn là tối vì lúc đó mình nhiều năng lượng tích cực, thời tiết cũng dễ chịu và khi vận động xong thì đi gặp gỡ đối tác sẽ cảm thấy phấn chấn, hiệu quả hơn. Trước đây, thỉnh thoảng Tiên có tập deadlift, tập tạ 70 – 80 kg xong nhỡ ngày hôm đó có gặp chuyện khó khăn trong công việc thì tự dưng trong đầu mình nghĩ là đến tạ nặng như thế mình còn nâng lên được thì còn có chuyện gì nữa mà mình không làm được”.

[Caption]sdfsdf
Dù không đạt thành tích cao nhất tại Miss Universe 2017 nhưng danh hiệu Người đẹp Thể thao đã đem đến nhiều cơ hội phát triển bản thân, sự nghiệp cho Huỳnh Tiên.

Từng là nạn nhân của body shaming và sở hữu ngoại hình không giống số đông người Việt, Huỳnh Tiên hiểu rõ việc phải trân trọng, yêu thương cơ thể mình hơn ai hết. Cô cũng đón nhận những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống như cơ hội để hoàn thiện bản thân, để trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình thay vì kêu ca, than trách số phận: “Tiên nghĩ không bao giờ là quá muộn để trở nên đẹp, để yêu thương bản thân mình hơn. Nếu bạn muốn thay đổi bản thân, muốn cải thiện vóc dáng thì bạn hãy làm luôn từ ngày hôm nay đi, đừng chờ đợi hay cứ viện cớ để lười biếng mãi. Giống như câu chuyện Tiên đi thi Hoa hậu vậy, nghe thì đúng là rất nhiều thách thức, khó khăn thật nhưng mình đã đón nhận nó như một cơ hội để mình cải thiện bản thân, trau dồi thêm nhiều điều và rõ ràng nhờ nắm bắt cơ hội đó mà mình đã có thêm rất nhiều cơ hội trong công việc, cuộc sống”.

Thảo Nhi – Ngoisao.net

Advertisement

Làm đẹp

Quyền Bộ trưởng Y tế: ‘Chống bạch hầu như Covid-19’

Đã đăng

 ngày

Bởi

Quyền Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long yêu cầu tiêm chủng diện rộng, lập các tổ công tác về nằm vùng ở tỉnh có dịch bạch hầu, nhằm dập dịch nhanh chóng.

Ông Long nhận định tình hình bệnh bạch hầu hiện có nhiều điểm khác biệt so với các năm trước: số các mắc gấp ba, bệnh xuất hiện ở nhiều nơi hơn, bệnh nhân mọi lứa tuổi không chỉ trẻ em. Đặc biệt, tỷ lệ tử vong hiện nay khá cao.

“Cần tập trung hết sức phòng chống bệnh bạch hầu như đã cố gắng phòng chống dịch Covid-19”, ông Long nhấn mạnh.

Ngành y tế sẽ triển khai chiến dịch tiêm dự phòng bạch hầu trên diện rộng, cho người từ 2 tháng tuổi trở lên. Trẻ em tiêm vaccine 3 trong 1, còn với người lớn tiêm vaccine Td (chứa thành phần uốn ván, bạch hầu).

“Đây là việc cấp bách. Phải tiêm diện rộng mới giải quyết được bài toán bạch hầu”, ông nói.

Việt Nam có đủ vaccine phòng bệnh bạch hầu, người được ưu tiên tiêm chủng hiện nay là dân ở vùng có dịch, sau đó tới các tỉnh có nguy cơ. Bộ Y tế tổ chức tập huấn cán bộ y tế ở tỉnh có dịch, lập các tổ công tác điều trị “nằm vùng”, rà soát lại phác đồ điều trị, chuẩn bị đầy đủ thuốc men, đề nghị bổ sung kinh phí cho chương trình tiêm chủng mở rộng, khởi động lại chương trình truy vết, xem lại toàn bộ yếu tố dịch tễ của khu vực này, cài ứng dụng bảo vệ cộng đồng, phòng chống dịch.

Ông Đặng Quang Tấn, Cục trưởng Y tế dự phòng, Bộ Y tế, thông báo từ đầu năm tới chiều nay, khu vực Tây Nguyên ghi nhận 63 ca dương tính với bạch hầu (tăng 10 ca so với ngày 6/7). Đến tối, số ca đã tăng lên 65.

Đăk Lak là tỉnh mới nhất ghi nhận ca mắc. Tỉnh Đăk Nông thêm 4 ca, nâng tổng số ca lên 25. Tỉnh Gia Lai 16 ca. Tỉnh Kon Tum 23.

“Đa số trường hợp mắc bệnh không được tiêm vaccine phòng bệnh bạch hầu đủ mũi, đúng lịch. Tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ có xác minh chỉ khoảng 6%”, ông Tấn nói.

Ba em bé tử vong đều ở vùng sâu, là ca xuất hiện lần đầu tại địa phương sau 16 năm, và được phát hiện muộn nên bị biến chứng do bạch hầu.

Các chuyên gia về điều trị và dự phòng đề nghị tổ chức cấp cứu tại chỗ, tránh chuyển viện gây nguy hiểm cho người bệnh. Đặc biệt, biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh là viêm cơ tim, suy tim, gây ngừng tim… nên trong điều trị cần chú trọng đến công tác hồi sức tim mạch.

Ông Nguyễn Thanh Long chủ trì cuộc họp về phòng, chống bệnh bạch hầu, chiều 7/7. Ảnh: V.T
Ông Nguyễn Thanh Long chủ trì cuộc họp về phòng, chống bệnh bạch hầu, chiều 7/7. Ảnh: V.T

Bạch hầu là bệnh lây qua đường hô hấp, qua giọt bắn, qua tiếp xúc trực tiếp người bệnh. Bệnh này được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, tỷ lệ tử vong 5-7%, có vùng tới 20%, chủ yếu do biến chứng của bệnh. Bệnh này có vacccine và thuốc điều trị đặc hiệu.

Dự kiến ngày 10/7, Bộ Y tế phát động Chiến dịch tiêm chủng trên diện rộng phòng chống bệnh, trong đó có bạch hầu, nâng cao nhận thức của người dân về tiêm chủng phòng chống dịch bệnh..

Lê Nga – Vnexpress

Đọc tiếp

Làm đẹp

nCoV Bắc Kinh có thể đến từ Đông Nam Á

Đã đăng

 ngày

Bởi

Nghiên cứu của Đại học Harvard, chủng virus lây lan trong ổ dịch Covid-19 ở chợ Tân Phát Địa, Bắc Kinh, có thể đến từ Nam Á hoặc Đông Nam Á.

Kết quả nghiên cứu đăng tải trên kho lưu trữ bioRxiv, ngày 30/6. Theo đó, các nhà khoa học đã giải trình tự gene của ba chủng virus lấy từ môi trường và hai bệnh nhân Bắc Kinh.

Georg Hahn, chuyên viên khoa Thống kê Sinh học, trường Y tế Công cộng Harvard, Mỹ, cho biết nhóm của ông đã so sánh chúng với hơn 7.000 bộ gene nCoV thu thập từ khắp nơi trên thế giới. Các mẫu virus có nhiều điểm tương đồng với chủng lưu hành chủ yếu ở châu Âu trước đó. Thế nhưng gần đây, chúng chỉ được tìm thấy tại các nước nhiệt đới châu Á.

“Ổ dịch mới tại Bắc Kinh dường như được ‘nhập ngược’ từ Đông Nam Á vào khoảng giữa tháng 4 đến đầu tháng 6”, báo cáo nêu rõ.

Các sạp hàng tại một khu chợ ở Bắc KInh được đóng cửa để hạn chế lây nhiễm nCoV, ngày 22/6. Ảnh: AFP
Các sạp hàng tại một khu chợ ở Bắc KInh được đóng cửa để hạn chế lây nhiễm nCoV, ngày 22/6. Ảnh: AFP

Theo Wu Zunyou, chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Trung Quốc, điểm tương đồng của các mẫu virus có thể là manh mối quan trọng để lần ra nguồn gốc cụm dịch. Các ca nhiễm đầu tiên ở cả Vũ Hán và Bắc Kinh đều được ghi nhận tại những khu chợ buôn bán hải sản.

“Trình tự gene cho thấy mầm bệnh ở Bắc Kinh không đến từ động vật, cũng không biến đổi từ một chủng phổ biến trước đó”, ông Wu khẳng định.

Trong báo cáo hồi tuần trước, CDC Trung Quốc cũng cho biết nCoV lây lan tại thủ đô được “nhập khẩu” từ các tiểu thương hoặc thực phẩm đông lạnh.

Wu Guizhen, người đứng đầu Viện Kiểm soát và Phòng chống Dịch bệnh do Virus, cho biết mầm bệnh ở Bắc Kinh có hai đột biến từ nước ngoài, một loại xuất hiện ở châu Âu, loại khác được báo cáo lần đầu tại Anh, trước khi lan rộng sang Mỹ. Nhưng cả hai đều đã tồn tại ở Trung Quốc từ tháng 3, sau khi công dân trở về từ nước ngoài. Chúng “già” hơn về mặt di truyền so với các chủng đang lưu hành ở châu Âu hiện nay.

Nhiều chuyên gia nhận định chưa thể vội vàng kết luận về nguồn gốc của virus. Trong khi một số người cho rằng mầm bệnh ưa nhiệt độ thấp, có thể đã tồn tại ở chợ Tân Phát Địa trước khi bùng phát khoảng một đến hai tháng, nhóm nghiên cứu Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc lại tin rằng chủng nCoV trên chỉ mới đến nước này thời gian gần đây. Họ khẳng định: “Virus có thể bắt nguồn từ bất cứ đâu”.

Tính đến ngày 2/7, Bắc Kinh đã tiến hành xét nghiệm hơn 7 triệu người, ghi nhận 326 trường hợp mắc Covid-19, phần lớn lây nhiễm từ chợ Tân Phát Địa. Đây là “làn sóng thứ hai” Covid-19 tại thủ đô Trung Quốc, sau hơn 60 ngày không lây nhiễm cộng đồng.

Thục Linh (Theo SCMP) – Vnexpress

Đọc tiếp

Làm đẹp

Những ‘bệnh nhân số 0’ nổi tiếng thế giới

Đã đăng

 ngày

Bởi

Việc tìm ra “bệnh nhân số 0” trong một đại dịch là tương đối quan trọng, song đôi khi có thể khiến nhiều người mang tiếng xấu muôn đời.

Đầu những năm 1980, khi chữ cái ‘O’ được dùng để đánh dấu các bệnh nhân bị hiểu nhầm là số 0, thuật ngữ mới gây tranh cãi đã ra đời, mang tên “bệnh nhân số 0”.

“Đây là một từ rất rộng. Nó có thể là vô nghĩa, hoặc cũng có thể là khởi đầu cho tất cả”, Richard McKay, nhà sử học tại Đại học Cambridge, Anh, nhận định. Sau này người ta thường dùng nó để chỉ những cá nhân đầu tiên mang mầm bệnh đến một đất nước, khu vực.

Bệnh nhân số 0 đầu tiên

Khái niệm “bệnh nhân số 0” lần đầu xuất hiện gắn chặt với tên tuổi của Gaëtan Dugas, một tiếp viên hàng không người Pháp gốc Canada.

Năm 1981, các nhà khoa học tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) ghi nhận một căn bệnh bí ẩn, gây suy giảm miễn dịch ở người. Họ bắt đầu nghiên cứu một nhóm nam giới đồng tính ở California và tạm gọi tên căn bệnh là GRID (Gay Related Immune Deficiency – hội chứng suy giảm miễn dịch ở người đồng tính, tên tiền thân của HIV).

Gaëtan Dugas, từng bị truyền thông gọi là bệnh nhân số 0 mang mầm bệnh HIV đến Mỹ. Ảnh: BBC
Gaëtan Dugas, từng bị truyền thông gọi là “bệnh nhân số 0” mang mầm bệnh HIV đến Mỹ. Ảnh: BBC

Khi ấy, Dugas được cho là người đầu tiên mang HIV đến Bắc Mỹ, dựa trên nghiên cứu của CDC.

Tuy nhiên, tên gọi “bệnh nhân số 0” dành cho anh lại bắt nguồn từ một nhầm lẫn tai hại. Số 0 trong báo cáo của CDC thực chất là chữ cái O, viết tắt của “Out of California” (bên ngoài California), chỉ việc Dugas không sinh sống trong thành phố. Tuy nhiên, như vậy là quá đủ để truyền thông thêu dệt và đổ lỗi cho một “thủ phạm” duy nhất.

Dugas và cả gia đình bị chỉ trích nhiều năm liền. Trong cuốn sách về dịch HIV/AIDS của Randy Shilts mang tên “Và ban nhạc vẫn chơi”, ông bị nhắc đến như một đối tượng chống đối xã hội với đời sống tình dục trụy lạc.

Năm 1987, Tạp chí National Review gọi ông với cái tên “Ông tổ của bệnh AIDS”. Tờ New York Post ví Dugas như “người khiến chúng ta bị AIDS” ngay trên trang nhất.

Định kiến tồn tại qua nhiều thập kỷ. Đến tháng 3/2020, Tạp chí Nature chính thức “minh oan” cho ông. Các nhà khoa học chỉ ra rằng virus HIV đã xuất hiện ở Mỹ từ khoảng năm 1970, qua một dịch bệnh tại Caribe.

Dù câu chuyện về Dugas dần trôi vào quên lãng, khái niệm “bệnh nhân số 0” vẫn tồn tại đến ngày nay, để ghi nhận ca nhiễm đầu tiên của một chuỗi lây truyền lớn. Song nhiều nhà khoa học và chuyên gia y tế rất hạn chế sử dụng cụm từ này.

Mary Thương hàn

Theo Phó giáo sư Thomas Friedrich, khoa bệnh học tại Đại học Wisconsin-Madison: “Xác định một người là ‘bệnh nhân số 0’, một mặt có thể gây ấn tượng sai lệch về nguồn gốc của virus, mặt khác khiến cộng đồng nghĩ rằng nên đổ lỗi cho một cá nhân nào đó khi có dịch bệnh xảy ra”.

Ian Lipkin, giáo sư dịch tễ, giám đốc Trung tâm Nhiễm trùng và Miễn dịch, Đại học Columbia, New York, cho biết thay vì xác định “bệnh nhân số 0”, việc tìm hiểu những nguồn siêu lây nhiễm trong đại dịch có ý nghĩa hơn nhiều. Chẳng hạn, Dugas dù không phải “bệnh nhân số 0” của dịch HIV, nhưng vẫn đóng vai trò như người siêu lây nhiễm.

Một trong những trường hợp “siêu lây nhiễm và siêu ủ bệnh” đầu tiên là Mary Mallon, thường được nhắc đến với tên Mary Thương hàn.

Hình ảnh Mary Mallon được phác họa trên một tờ báo năm 1909 với tiêu đề Mary Thương hàn. Ảnh: The New York American
Hình ảnh Mary Mallon được phác họa trên một tờ báo năm 1909 với tiêu đề “Mary Thương hàn”. Ảnh: The New York American

Bà là một đầu bếp gốc Ireland, có sức khỏe bình thường. Tuy nhiên, vào một buổi tối năm 1900, các gia đình Mary giúp việc đều có biểu hiện sốt thương hàn sau khi ăn bữa tối do bà chuẩn bị. Bà sớm được truyền thông lúc bấy giờ ghi nhận là “bệnh nhân số 0”, dù chưa phát triển dấu hiệu bất thường nào.

“Có những người như Mary, vì lý do nào đó đã nhiễm bệnh và không biểu hiện triệu chứng. Nhưng họ vẫn có thể lây lan virus cho người khác”, Giáo sư Friedrich nói.

Mary buộc phải cách ly hai lần trong vòng 26 năm. Bà từng kiện cơ quan y tế New York, lập luận mình không hề cảm thấy ốm yếu, nên không thể lây bệnh cho người khác.

Đến nay, không ai biết liệu bà có thực sự là “bệnh nhân số 0” trong đợt dịch thương hàn năm đó, hay chỉ đơn giản là một nguồn siêu lây nhiễm.

Người đầu tiên mắc SARS

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nguồn gốc của đợt bùng phát dịch Sars năm 2003 là từ bác sĩ Liu Jianlun, 64 tuổi, làm việc ở một bệnh viện phía nam tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Ông bị sốt trong thời gian ở khách sạn Metropole Hong Kong và đã lây bệnh cho 16 người khác.

“Ông ấy có thể không phải ‘bệnh nhân số 0’. Nhưng nếu xét đến tác động đối với đợt bùng phát, ông ấy là mắt xích quan trọng”, giáo sư Ian Lipkin nói.

Những vị khách từng tiếp xúc với bác sĩ Liu sau đó tỏa đi nhiều quốc gia. Chỉ trong chưa đầy 4 tháng, khoảng 4.000 người trên thế giới đã nhiễm Sars, trong đó 550 trường hợp tử vong.

Đến nay, chưa ai rõ Liu mắc bệnh từ nguồn nào. Nhiều chuyên gia phỏng đoán ông bị lây chéo virus trong bệnh viện. Trong khi đó ở Quảng Đông, người ta tin rằng “bệnh nhân số 0” là một nông dân, nhiễm Sars sau khi tiếp xúc với động vật. Những bệnh dịch như vậy được gọi là “zoonotic”.

Y tá mặc đồ bảo hộ bên ngoài một phòng khám tại Toronto, Mỹ, trong dịch Sars năm 2003. Ảnh: Reuters
Y tá mặc đồ bảo hộ bên ngoài một phòng khám tại Toronto, Mỹ, trong dịch Sars năm 2003. Ảnh: Reuters

Theo báo cáo của WHO, Sars được cho là có nguồn gốc từ loài dơi, sau đó thông qua vật chủ trung gian khác, chẳng hạn cầy hương, để lây nhiễm cho người.

Theo Tiến sĩ Richard Stein, Đại học Y khoa New York, 60% các loại bệnh truyền nhiễm xuất phát từ động vật. “Ước tính, đến năm 2020, sẽ có khoảng 10 đến 40 loại virus mới xuất hiện ở người”, ông nói.

Tuy nhiên, giáo sư Thomas Friedrich cho rằng ngăn chặn mầm bệnh lây từ động vật sang người không phải điểm mấu chốt để loại trừ đại dịch. Trên thực tế, virus sẽ luôn truyền từ động vật sang người. “Chìa khóa ở đây là không để chúng lan từ một người sang nhiều người hơn”, ông nói.

Sự khởi nguồn của các đợt dịch cúm

Năm 2004, Captain Boonmanuch, một cậu bé 6 tuổi, được ghi nhận là bệnh nhân mắc cúm gia cầm (H5N1) đầu tiên ở Thái Lan, khi virus lây lan rộng khắp châu Á. Captain có thể không phải “bệnh nhân số 0”, nhưng gia đình cho biết em đã bị ốm sau khi bắt một con gà để mang sang nhà chú mình. Nhiều người tin rằng con gà khi ấy đã mắc cúm và lây cho cậu bé.

Kể từ năm 2003 đến 2016, toàn thế giới có 850 trường hợp nhiễm H5N1, trong đó 452 người tử vong.

“Các dịch bệnh mới xuất hiện ở người thường bắt nguồn từ việc tiếp xúc với động vật. Virus thực ra là các chủng tái tổ hợp từ mầm bệnh cư trú trên các loài chim hoặc động vật”, Giáo sư Bertram Jacobs, Đại học Arizona, nói.

Hiện tượng tái tổ hợp xuất hiện khi vật liệu di truyền từ hai hoặc nhiều loại virus, lây nhiễm cùng một vật chủ, trộn lẫn với nhau. Đây cũng chính là điều đã xảy ra đối với cúm lợn H1N1. Virus xuất hiện ở người gây ra đại dịch năm 1918.

Đến 2009, căn bệnh một lần nữa lây lan toàn cầu. Bệnh nhân đầu tiên nhiễm H1N1 khi ấy được xác nhận là một cậu bé 5 tuổi, tên Edgar Hernandez, sinh sống tại thị trấn La Gloria của Mexico.

Thục Linh (Theo CNN) – Vnexpress

Đọc tiếp
Advertisement

Facebook

Advertisement

Tin Nổi bật