Kết nối với chúng tôi:

Thế giới

40 năm Biden thay đổi quan điểm với Trung Quốc

Đã đăng

 ngày

 
Tháng 8/2001, trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên với tư cách chủ tịch Ủy Đối Ngoại Thượng viện Mỹ, Joe Biden đã tới Bắc Đới Hà, Trung Quốc.

Mục tiêu của Biden khi tham dự một loạt cuộc họp với giới lãnh đạo Trung Quốc khi đó là giúp mở ra kỷ nguyên quan trọng trong quan hệ hai nước, bao gồm tạo dựng kết nối thương mại cho phép Bắc Kinh gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

“Mỹ hoan nghênh sự vươn lên của một Trung Quốc thịnh vượng và hội nhập trên trường quốc tế, bởi chúng tôi kỳ vọng nước này sẽ tuân thủ các quy tắc”, Biden nói với Giang Trạch Dân, chủ tịch Trung Quốc khi đó, theo lời kể của Frank Jannuzi, phụ tá tại Thượng viện Mỹ chịu trách nhiệm tổ chức chuyến đi.

Vài ngày sau, Biden tới Yanzikou, một ngôi làng gần Vạn Lý Trường Thành ở Bắc Kinh, nhiệt tình giao lưu với những người dân địa phương đang kinh ngạc trước sự xuất hiện của ông. Trở về Washington, thượng nghị sĩ nhận thấy nhiều tiềm năng từ Bắc Kinh, đồng thời chuyển đến giới báo chí thông điệp tương tự với các lãnh đạo Trung Quốc.

“Washington hoan nghênh sự trỗi dậy của Bắc Kinh như một cường quốc, bởi các cường quốc sẽ tôn trọng quy tắc quốc tế trên những lĩnh vực như không phổ biến vũ khí hạt nhân, nhân quyền và thương mại”, Biden nói.

40 năm Biden từ bạn thành thù với Trung Quốc
Joe Biden bắt tay một bé trai trong chuyến thăm làng Yanzikou, phía bắc Bắc Kinh, Trung Quốc, hồi năm 2001. Ảnh: Pool photo.

Gần hai thập kỷ sau chuyến công du của Biden, Trung Quốc đã nổi lên như một cường quốc. Tuy nhiên, trong mắt nhiều người Mỹ, họ lại trở thành đối thủ nguy hiểm. Các thành viên lưỡng đảng Mỹ đều cho rằng Trung Quốc đã lợi dụng sự hội nhập toàn cầu mà Biden cùng nhiều quan chức Mỹ khác từng ủng hộ để trỗi dậy và thách thức vị thế của Mỹ.

Khi quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, cùng những cáo buộc “thân Trung Quốc” mà Tổng thống Donald Trump nhắm vào Biden, giọng điệu của ứng viên tổng thống đảng Dân chủ đã thay đổi mạnh mẽ. Ông công kích Chủ tịch Tập Cận Bình, đe dọa nếu đắc cử sẽ “nhanh chóng áp đặt trừng phạt kinh tế” chừng nào Trung Quốc còn gây tổn hại doanh nghiệp và người dân Mỹ.

“Mỹ cần phải cứng rắn với Trung Quốc”, Biden viết trong bài xã luận trên Foreign Affairs. Nguồn tin từ các cố vấn và phụ tá chính sách đối ngoại của Biden cũng nói rằng cựu phó tổng thống Mỹ giờ đây coi Trung Quốc là thách thức chiến lược hàng đầu.

Biden cho biết ông có “mối quan tâm lâu dài” đến quá trình thay đổi của Trung Quốc từ 40 năm trước, sau chuyến thăm đầu tiên tới nước này vào tháng 4/1979 khi “mới chập chững vào Thượng viện”. Thời điểm đó, Biden là thành viên phái đoàn đầu tiên của quốc hội Mỹ đến Trung Quốc kể từ cuộc cách mạng năm 1949 và đã gặp Đặng Tiểu Bình, lãnh đạo tiến hành quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường.

Tiếp đón quan chức Trung Quốc với tư cách phó tổng thống Mỹ hồi tháng 5/2011, Biden hồi tưởng lại chuyến đi đó bằng thái độ trân trọng. Dù nhận thức được những tranh cãi, Biden cho biết ông “từng tin vào điều mà giờ đây ông vẫn tin, rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc là một sự phát triển tích cực, không chỉ với nước này mà cho cả Mỹ và thế giới”.

Sau chuyến thăm năm 1979, Biden vẫn thường xuyên chỉ trích Trung Quốc, trong bối cảnh nước này ngày càng phát triển vượt bậc. Ông cũng nhận ra giới hạn đối với những gì Mỹ có thể đòi hỏi trên thực tế, thừa nhận Trung Quốc có những hành vi không công bằng về thương mại.

Tuy nhiên, đến cuối những năm 1990, phe Cộng hòa cùng ngày càng nhiều đảng viên Dân chủ ôn hòa ca ngợi những lợi ích của trạng thái thương mại tự do hơn với Trung Quốc. Tháng 9/2000, khi Thượng viện Mỹ tranh luận rằng có nên bình thường hóa quan hệ thương mại vĩnh viễn, mở đường cho Bắc Kinh gia nhập WTO hay không, Biden đã ủng hộ mạnh mẽ.

Như nhiều nghị sĩ khác, Biden nhận định việc Trung Quốc hội nhập toàn cầu có thể “tác động tới cấu trúc hệ thống kinh tế, xã hội và chính trị nội bộ” của nước này. “Bình thường hóa vĩnh viễn về thương mại sẽ giúp tiếp nối quá trình can dự cẩn trọng, nhằm khuyến khích Trung Quốc phát triển như một thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng thế giới”, Biden phát biểu tại phiên tranh luận ở Thượng viện khi đó.

Biden còn dự đoán ngành công nghiệp hóa chất và chăn nuôi tại Delaware, quê nhà của ông, sẽ được hưởng lợi, cùng với General Motors và Chrysler, hai tập đoàn đang vận hành các nhà máy lớn ở bang này. Kết quả là ngày 19/9/2000, Thượng viện Mỹ thông qua dự luật với số phiếu áp đảo.

Trump giờ đây gọi việc Trung Quốc gia nhập WTO là “một trong những thảm họa địa chính trị và kinh tế lớn nhất trong lịch sử thế giới”. Tuy nhiên, chính các tập đoàn Mỹ và đảng Cộng hòa từng nhiệt tình ủng hộ quyết định này. Các nhà phân tích cũng cho rằng việc loại quốc gia đông dân nhất thế giới khỏi hệ thống thương mại quốc tế có thể dẫn đến hậu quả tồi tệ hơn.

Sau nhiều thập kỷ, sự chuyển đổi trên khắp các mặt kinh tế, chính trị, xã hội tại Trung Quốc đã không diễn ra như kỳ vọng của Biden. Các công ty quốc doanh tăng cường kiểm soát những ngành công nghiệp chiến lược, trong khi giới chức Trung Quốc bị cáo buộc thúc ép doanh nghiệp nước ngoài chuyển giao công nghệ.

Một số đảng viên Dân chủ đổ lỗi cho cựu tổng thống George W. Bush đã lơ là với Trung Quốc vào đúng giai đoạn quan trọng. Khi Bắc Kinh thúc đẩy mở cửa nền kinh tế, Bush cùng hầu hết nhà hoạch định chính sách Mỹ, bao gồm cả Biden, vẫn chỉ chú trọng đến Trung Đông sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001.

Nhiều công ty và người tiêu dùng Mỹ được hưởng lợi từ sự hội nhập thương mại của Trung Quốc. Tuy nhiên, tại một số khu vực, đặc biệt là những bang phụ thuộc vào sản xuất công nghiệp từng giúp Trump đắc cử hồi năm 2016, nhiều nhà máy phải đóng cửa.

Theo một nghiên cứu, từ năm 1999 đến 2011, sự cạnh tranh từ Trung Quốc khiến Mỹ mất hơn hai triệu việc làm tại các nhà máy. Cũng trong giai đoạn này, những sai lầm trong hệ thống tài chính Mỹ đã gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Năm 2008 và 2009, khi Biden giữ chức phó tổng thống Mỹ, các nhà máy của General Motors và Chrysler tại bang Delaware đã đóng cửa.

Vào cuối nhiệm kỳ đầu tiên, Barack Obama đã tiến hành bước ngoặt đầy tham vọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ là xoay trục từ Trung Đông sang châu Á, chủ yếu nhằm đối phó với những thách thức từ Trung Quốc. “Phó tướng” Biden đã gặp ông Tập, người lúc đó giữ chức phó chủ tịch Trung Quốc, ít nhất 8 lần trong giai đoạn 2011-2012 nhằm thăm dò lãnh đạo tương lai của Trung Quốc. Họ thậm chí từng cùng tham gia một trận bóng rổ tại một trường trung học ở tỉnh Tứ Xuyên.

Kurt Campbell, trợ lý ngoại trưởng Mỹ về các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương khi đó, cho biết Biden cuối cùng đánh giá ông Tập là người cứng rắn, nghi ngờ về quyền lực của Mỹ và tin vào hệ thống chính trị Trung Quốc. Campbell tiết lộ thêm trong một cuộc họp của Nhà Trắng, Biden nói với các trợ lý rằng họ sẽ phải “bận rộn” đối phó với ông Tập.

Trước chiến lược xoay trục của Washington, Bắc Kinh bắt đầu thúc đẩy các yêu sách về lãnh thổ trên Biển Đông và biển Hoa Đông, nơi có sự hiện diện của quân đội Mỹ. Biden từng ủng hộ các quyết định triển khai oanh tạc cơ và tàu chiến tới khu vực, đồng thời chuyển thông điệp tới ông Tập rằng Washington đang ngày càng giận dữ, khiến mối quan hệ cũ dần phai nhạt.

“Tôi muốn làm rõ rằng nếu Trung Quốc tuân thủ các quy tắc quốc tế cơ bản, chúng tôi sẽ không có vấn đề gì. Tuy nhiên, với mức độ mà họ tìm cách thay đổi căn bản những nguyên tắc cấu thành tự do hàng hải, hàng không trên các vùng biển, vùng trời…, đó chính là vấn đề”, Biden từng trả lời phỏng vấn NY Times.

Ứng viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu tại thành phố Wilmington, bang Delaware, Mỹ, hôm 4/9. Ảnh: AFP.
Ứng viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu tại thành phố Wilmington, bang Delaware, Mỹ, hôm 4/9. Ảnh: AFP.

Tháng trước, vài giờ trước khi Biden phát biểu nhận đề cử tổng thống của đảng Dân chủ tại thành phố Wilmington, bang Delaware, 75 chuyên gia an ninh của đảng Cộng hòa, một số người từng làm việc cho Trump, tuyên bố ủng hộ cựu phó tổng thống.

Họ đánh giá Trump “thiếu tư cách và năng lực để lãnh đạo đất nước”, đề cập tới quan hệ thân thiết giữa Tổng thống với ông Tập, người mà Trump từng ca ngợi là “lãnh đạo xuất sắc”. Cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton cho rằng cách tiếp cận với Trung Quốc của Trump thất thường, dựa trên lợi ích cá nhân hơn là lợi ích quốc gia.

Nhận định này khớp với quan điểm của Biden rằng sự cứng rắn với Trung Quốc của Trump là điều không có thật. Chiến dịch của Biden cũng chạy những quảng cáo nhắc nhở cử tri là Trump từng ca ngợi cách ông Tập xử lý Covid-19. Ngoài ra, Biden còn nhận xét thỏa thuận thương mại Mỹ – Trung giai đoạn một “đang thất bại”. Tuy nhiên, nỗ lực của Biden gây một số phản ứng ngược, khi những người Mỹ gốc Á chỉ trích các quảng cáo chống Trung Quốc của ông là phân biệt chủng tộc.

Chiến lược của Biden dường như xuất phát từ áp lực chính trị phải tỏ ra cứng rắn với Trung Quốc. Một cuộc thăm dò gần đây của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy 73% người Mỹ đang không có thiện cảm với Trung Quốc, tỷ lệ cao nhất trong ít nhất 15 năm qua. Hơn một nửa người tham gia khảo sát cũng coi Bắc Kinh là đối thủ cạnh tranh với Washington.

Tuy nhiên, những chính sách nhằm thỏa mãn tất cả của Biden đôi khi trở nên mơ hồ. Ông không cam kết gỡ bỏ những đòn thuế với Trung Quốc mà Trump áp đặt, nhưng sẽ “đánh giá lại” chúng. Một số ý tưởng của Biden trùng với chính sách của các quan chức trong chính quyền Trump, bao gồm chuyển các chuỗi cung ứng quan trọng ra khỏi Trung Quốc.

Trong khi Trump kêu gọi trừng phạt Trung Quốc, các trợ lý của Biden lại nhấn mạnh việc khôi phục sức mạnh nội địa của Mỹ. Hồi tháng 6, Jake Sullivan, trợ lý hàng đầu của Biden, cho biết Washington “nên bớt tập trung vào việc cố gắng cầm chân Bắc Kinh và chú ý nhiều hơn đến nỗ lực tự tăng tốc”, bao gồm đầu tư vào nghiên cứu khoa học và các ngành công nghiệp mới nổi của Mỹ, đồng thời phục hồi quan hệ liên minh ở nước ngoài.

Ngoài đối đầu, Biden còn dự định cố gắng hợp tác với Trung Quốc trong một số vấn đề như biến đổi khí hậu, an ninh y tế, Iran và Triều Tiên, nhưng có thể sẽ gặp cản trở từ những quan chức “diều hâu” trong chính quyền Trump. Thêm vào đó, Campbell, người hiện làm cố vấn của Biden, cho rằng Bắc Kinh luôn cố gắng kiểm soát tình hình, “ngay cả trong những vấn đề các bên cùng có lợi, như biến đổi khí hậu”.

Susan Shirk, học giả về Trung Quốc tại Đại học California, Mỹ, nhận định đội ngũ của Biden sẽ sử dụng chiến lược “cây gậy và củ cà rốt” để “vừa đấm vừa xoa” trong các cuộc đàm phán tương lai với Bắc Kinh.

Tuy nhiên, các nhà phân tích đều cho rằng nếu Biden đắc cử, quan hệ 40 năm giữa ông với Trung Quốc sẽ rơi vào căng thẳng chưa từng có, với những xung đột lớn hơn dường như không thể tránh khỏi, trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc ngày càng gia tăng ở cả hai nước.

Ánh Ngọc (Theo NY Times) – Vnexpress

Thế giới

20.000 người Thái Lan biểu tình

Đã đăng

 ngày

Bởi

Khoảng 20.000 người Thái Lan biểu tình ở thủ đô Bangkok hôm nay, kêu gọi Thủ tướng Prayuth Chan-ocha từ chức và cải cách chế độ quân chủ.

“Đả đảo chế độ phong kiến, người dân muôn năm”, những người tham gia hô vang tại cuộc biểu tình lớn nhất ở Bangkok kể từ khi ông Prayuth lên nắm quyền trong cuộc đảo chính năm 2014.

Người biểu tình đã tuần hành từ đại học Thammasat, nơi có truyền thống phản đối quân đội và chủ nghĩa bảo hoàng, đến Sanam Luang, tức Cánh đồng Hoàng gia, bên ngoài Cung điện hoàng gia.

“Tôi hy vọng những người đang nắm quyền sẽ nhìn thấy tầm quan trọng của người dân”, thủ lĩnh sinh viên Panupong “Mike” Jadnok nói với đám đông. “Chúng ta đang đấu tranh để đưa chế độ quân chủ vào đúng chỗ, chứ không phải xoá bỏ nó”.

Khoảng 20.000 người Thái Lan biểu tình ở thủ đô Bangkok hôm nay, kêu gọi Thủ tướng Prayuth Chan-ocha từ chức và cải cách chế độ quân chủ. Ảnh: Reuters.
Khoảng 20.000 người Thái Lan biểu tình ở thủ đô Bangkok hôm nay, kêu gọi Thủ tướng Prayuth Chan-ocha từ chức và cải cách chế độ quân chủ. Ảnh: Reuters.

Theo các nhà tổ chức, có 50.000 người hiện diện trong cuộc biểu tình, trong khi cảnh sát cho rằng có ít nhất 18.000 người. Người biểu tình tuyên bố họ sẽ ở lại trên đường phố qua đêm và tuần hành tới Toà nhà Chính phủ vào sáng mai.

Quốc vương Maha Vajiralongkorn đang không ở Thái Lan và dành phần lớn thời gian tại châu Âu kể từ khi kế vị cha năm 2016. Cung điện Hoàng gia chưa đưa ra bình luận về cuộc biểu tình.

“Người dân có thể biểu tình nhưng họ nên làm điều đó một cách hoà bình và theo pháp luật”, phát ngôn viên chính phủ Anucha Burapachaisri nói.

Các cuộc biểu tình đã diễn ra ở Thái Lan từ giữa tháng 7 nhằm yêu cầu chính phủ từ chức, xây dựng hiến pháp mới và tổ chức bầu cử. Đến nay, các sự kiện này đều diễn ra ôn hoà.

“Tôi ở đây để đấu tranh cho tương lai của con cháu mình. Tôi hy vọng rằng đến lúc tôi chết, chúng sẽ được tự do”, bà Tasawan Suebthai, một người 68 tuổi, nói trong chiếc áo phông đỏ, đeo những chiếc bùa hộ mệnh quanh cổ với hy vọng sẽ tránh được đạn.

Người biểu tình kêu gọi cải cách chế độ quân chủ ở thủ đô Bangkok hôm nay. Ảnh: Reuters.
Người biểu tình kêu gọi cải cách chế độ quân chủ ở thủ đô Bangkok hôm nay. Ảnh: Reuters.

Thái Lan đã trải qua một loạt cuộc biểu tình bạo lực và đảo chính, với hơn 10 lần quân đội can thiệp, kể từ khi chế độ phong kiến chuyên chế chấm dứt năm 1932. Thủ tướng Prayuth tuyên bố chính phủ cho phép biểu tình nhưng yêu cầu cải cách chế độ quân chủ là không chấp nhận được.

Ngày 19/9 năm nay cũng là dịp kỷ niệm 14 năm cuộc đảo chính chống lại thủ tướng theo chủ nghĩa dân túy Thaksin Shinawatra vào năm 2006. Trong số những người biểu tình hôm nay có nhiều người theo phe áo đỏ của ông, những cựu binh từng tham gia cuộc đụng độ cách đây một thập kỷ với phe áo vàng.

Anh Ngọc (Theo Reuters) – Vnexpress

Đọc tiếp

Thế giới

Nhật tìm thấy thi thể thực tập sinh Việt mất tích trong bão

Đã đăng

 ngày

Bởi

Lực lượng cứu hộ Nhật Bản tìm thấy thi thể của Nguyễn Hữu Toán, thực tập sinh người Việt, sau 10 ngày mất tích trong bão Haishen.

Tổng lãnh sự Việt Nam tại Fukuoka Vũ Bình cho biết vào khoảng 14h35 ngày 17/9, trong quá trình đào bới bằng máy xúc, một tình nguyện viên đã phát hiện thi thể nam giới bị vùi trong bùn đất, cách hiện trường vụ sạt lở đất ở xã Shiba, tỉnh Miyazaki, hơn 3 km về phía hạ nguồn sông Tone và báo cho cảnh sát.

Hôm 18/9, cảnh sát địa phương đã tiến hành phân tích vân tay và các đặc điểm nhận dạng của nạn nhân. Kết quả cho thấy thi thể này là Nguyễn Hữu Toán, 22 tuổi, một trong hai thực tập sinh Việt làm việc tại công ty cổ phần Aioigumi, mất tích trong siêu bão Haishen. Căn cứ kết quả chụp CT và phân tích sự việc, cảnh sát kết luận nguyên nhân gây tử vong là do bị đất đá đè lấp.

Sóng đánh vào bờ biển tỉnh Kagoshima, tây nam Nhật Bản, do bão Haishen hôm 6/9. Ảnh:Reuters.
Sóng đánh vào bờ biển tỉnh Kagoshima, tây nam Nhật Bản, do bão Haishen hôm 6/9. Ảnh: Reuters.

Toán mất tích từ đêm 6/9 khi Haishen, một trong những cơn bão mạnh nhất lịch sử Nhật Bản, đổ bộ đảo Kyushu. Do lo ngại nhà ở của họ không đủ an toàn, giám đốc công ty Aioigumi đã đề nghị Toán cùng một thực tập sinh người Việt khác đến lánh nạn tại nhà riêng có kết cấu kiên cố hơn của ông và cũng là văn phòng của công ty.

Tuy nhiên, mưa bão khiến đất đá trên sườn núi sạt lở, kéo ngôi nhà xuống bờ sông, khiến vợ con của giám đốc công ty cùng với hai thực tập sinh Việt Nam mất tích. Giám đốc công ty Aioigumi cũng bị thương và phải nhập viện.

Các tình nguyện viên đang tiếp tục tìm kiếm thực tập sinh còn lại, Trần Công Long, cùng vợ con của giám đốc công ty Aioigumi.

Mẹ của Toán chia sẻ với đài NHK rằng con trai sang Nhật Bản làm việc để giúp mẹ nuôi một em gái đang tuổi ăn học và một em trai còn nhỏ. Bà rất đau lòng trước thông tin cậu con trai ngoan gặp nạn. Bà mong thi thể Toán được đưa về Việt Nam sớm nhất có thể.

Theo ông Bình, Tổng lãnh sự quán sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp bảo hộ công dân và tiến hành thủ tục cần thiết để đưa thi thể của Toán về nước, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng Nhật Bản tìm kiếm thực tập sinh Trần Công Long.

Anh Ngọc – Vnexpress

Đọc tiếp

Thế giới

Tân thủ tướng Nhật đương đầu thử thách đối ngoại

Đã đăng

 ngày

Bởi

Việc Thủ tướng Suga thiên về đối nội khiến nhiều người thắc mắc ông sẽ cân bằng quan hệ với các nước ra sao, giữa lúc thế giới nhiều biến động.

Yoshihide Suga, chánh văn phòng nội các dưới thời Shinzo Abe, hôm 16/9 trở thành tân Thủ tướng Nhật sau cuộc bỏ phiếu của quốc hội. Suga tiếp quản vị trí từ Abe, người giữ chức thủ tướng lâu nhất Nhật Bản nhưng phải tuyên bố từ chức hôm 28/8 vì lý do sức khỏe.

Giới quan sát cho rằng việc kế nhiệm Abe, chính khách có khả năng đối ngoại mạnh mẽ và độ nhận diện cao khắp thế giới sau nhiều năm cầm quyền, sẽ trở thành một thách thức lớn đối với Suga. Giới chuyên gia đánh giá khả năng đối ngoại của Suga, người nhiều năm làm “cánh tay phải” cho Abe trong các vấn đề đối nội, hầu như chưa được kiểm chứng.

Tân thủ tướng Nhật Yoshihide Suga phát biểu trong cuộc họp báo tại Tokyo hôm 16/9. Ảnh: Reuters.
Tân thủ tướng Nhật Yoshihide Suga phát biểu trong cuộc họp báo tại Tokyo hôm 16/9. Ảnh: Reuters.

Một trong những nhiệm vụ khó khăn đầu tiên của Suga trên cương vị mới là xây dựng quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump, điều mà Abe được đánh giá đã làm rất tốt. Abe là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên gặp Trump sau cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016. Tháng 5/2019, Abe cũng mời Trump đến Nhật, khiến Tổng thống Mỹ trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên gặp tân Nhật hoàng Naruhito.

Trong chuyến thăm Nhật năm ngoái, Trump đã cùng Abe chơi golf, chụp ảnh selfie, ăn hamburger vào bữa trưa, xem thi đấu sumo và dùng bữa tối với thịt nướng kiểu Nhật. Sau khi Abe tuyên bố từ chức, Trump đã gọi ông là “thủ tướng vĩ đại nhất trong lịch sử Nhật Bản”, thêm rằng quan hệ Mỹ – Nhật “tốt chưa từng có”.

“Sự lãnh đạo về đối ngoại của Thủ tướng Abe thực sự tuyệt vời. Tôi không nghĩ rằng mình có thể sánh được”, Suga phát biểu hôm 12/9, nói thêm rằng ông sẽ tiếp tục tham khảo ý kiến của Abe về quan hệ ngoại giao.

Suga có lẽ không thể xây dựng mối quan hệ cá nhân với Trump tốt như Abe. Tuy nhiên, theo Yoshikazu Kato, chuyên gia tại Viện Toàn cầu châu Á thuộc Đại học Hong Kong, với vai trò “cánh tay phải” của cựu thủ tướng Nhật suốt 8 năm qua, Suga hiểu rất rõ cách điều tiết mối quan hệ với Mỹ.

“Suga không cởi mở bằng Abe, nhưng ông ấy biết mình phải làm gì, ít nhất là đến cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tháng 11”, Michael Green, phó chủ tịch cấp cao phụ trách châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định. “Một trong những công việc quan trọng nhất của Suga sắp tới là xử lý các phát ngôn và sự khó đoán của Trump”.

Thêm vào đó, quan hệ Mỹ – Nhật còn tồn tại nhiều vấn đề. Trump vẫn áp thuế với nhôm và thép Nhật Bản, gây áp lực cuốn Abe vào một thỏa thuận thương mại một chiều, đồng thời đề xuất tăng gấp 4 lần chi phí 2 tỷ USD mà Nhật trả cho quân đội Mỹ đồn trú tại nước này. Ông chủ Nhà Trắng cũng rút Washington khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), thỏa thuận thương mại lớn trong khu vực mà Tokyo từng thúc đẩy nhằm kiềm chế sức ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh.

Suga không phải một người hoàn toàn xa lạ ở Washington, bởi ông vốn đã xây dựng quan hệ với một số quan chức Mỹ hàng đầu. Tân thủ tướng Nhật từng gặp Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tại Tokyo hồi năm 2018, tới thăm thủ đô Washington vào tháng 5/2019 và gặp Phó tổng thống Mike Pence.

Giới chuyên gia nhận định Suga sẽ theo dõi sát cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, nhằm xác định khả năng Joe Biden, ứng viên tổng thống đảng Dân chủ, đắc cử ảnh hưởng đến Nhật như thế nào.

“Nhật vô cùng quan tâm đến bầu cử tổng thống Mỹ, bởi chính sách với Trung Quốc của Biden ảnh hưởng đến Nhật Bản rất sâu sắc. Tokyo muốn Washington ngăn cản tham vọng quân sự của Bắc Kinh tại châu Á”, Mieko Nakabayashi, giáo sư tại Đại học Waseda của Nhật, cho hay.

Suga lên nắm quyền ngay giữa bầu không khí địa chính trị căng thẳng, khi quan hệ Mỹ – Trung xuống mức thấp nhất suốt nhiều thập kỷ. Do đó, thử thách đặt ra cho tân Thủ tướng Nhật, người lãnh đạo nền kinh tế lớn thứ ba thế giới và là một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ, là cân bằng quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh.

Jeff Kingston, giám đốc nghiên cứu châu Á tại Đại học Temple cơ sở Tokyo, nhận định Suga sẽ ưu tiên quan hệ với Washington, nhưng vẫn tìm cách duy trì không khí nồng ấm với Bắc Kinh. Quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Nhật Bản đã cải thiện dưới thời Abe, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn, đặc biệt là tranh chấp liên quan tới nhóm đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông.

Bài xã luận cuối tháng trước trên Global Times, tờ báo thuộc People’s Daily, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc, đánh giá Trung Quốc “phải giành được sự ủng hộ của những quốc gia như Nhật” khi đối mặt với “sự kiềm chế chiến lược đến từ Mỹ”.

Bản thân Suga cũng cho biết ông muốn giải quyết một số công việc còn dang dở trên mặt trận ngoại giao. Abe đã thất bại trong mục tiêu xử lý một số vấn đề từ thời Thế chiến II, bao gồm nỗ lực bình thường hóa quan hệ với Triều Tiên, ký hiệp ước hòa bình với Nga để chính thức chấm dứt quan hệ thù địch từ sau cuộc chiến.

Trong một cuộc họp báo hồi đầu tháng, Suga cho biết ông sẽ cân nhắc việc gặp lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un mà không cần điều kiện tiên quyết. Tân thủ tướng Nhật bày tỏ mong muốn “tạo bước đột phá” về vấn đề Triều Tiên bắt cóc công dân Nhật trong những năm 1970 và 1980, mục tiêu mà Abe lấy làm tiếc khi không hoàn thành.

Chương trình hạt nhân của Triều Tiên cũng là một vấn đề gây lo ngại ở Nhật, khiến nhiệm vụ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Mỹ thêm quan trọng. Bất chấp việc ngay cả một số người tại Nhật cảm thấy không yên tâm về chính quyền mới, giới chuyên gia vẫn đánh giá liên minh Mỹ – Nhật có khả năng duy trì được sự ổn định dưới thời Suga.

“Nếu Suga nối gót Abe, điều rất có khả năng, ông ấy sẽ tìm kiếm quan hệ kinh tế tốt hơn với Trung Quốc bất chấp mâu thuẫn về an ninh, lãnh thổ, lịch sử, đồng thời bằng mọi giá duy trì hợp tác an ninh với Mỹ”, chuyên gia Kingston nhận định.

Kristi Govella, chuyên gia nghiên cứu châu Á tại Đại học Hawaii ở Mỹ, bổ sung thêm rằng nền tảng liên minh Mỹ – Nhật sâu sắc hơn nhiều so với quan hệ cá nhân giữa các lãnh đạo.

“Mỹ và Nhật có chung những giá trị và lợi ích quan trọng, tạo động lực mạnh mẽ để duy trì quan hệ tốt đẹp với nhau. Điều này khó có thể thay đổi dưới chính quyền Suga. Tokyo là đối tác chủ chốt của Washingon trong việc đối phó với Bắc Kinh và Bình Nhưỡng, duy trì sự ổn định tại khu vực”, Govella cho hay.

Ánh Ngọc (Theo Time) – Vnexpress

Đọc tiếp
Advertisement

Facebook

Advertisement

Tin Nổi bật